Yeşil Pasaport (Hususi) 2025: Kimlere Verilir, Nasıl Alınır? Süre–Ücret, Schengen & SSS
Hak sahipleri ve aile kapsamı, başvuru adımları (İl Nüfus), cüzdan bedeli/harç muafiyeti, süreler, Schengen’e vizesiz kısa süreli giriş, ETIAS/EES notları, ihracatçılara yeşil pasaport ve sık yapılan hatalar.
Yeşil pasaport nedir?
Hususi damgalı, halk arasındaki adıyla yeşil pasaport; 5682 sayılı Pasaport Kanunu uyarınca belirli kamu görevlileri ile bunların bazı aile bireylerine verilen, birçok ülkede kısa süreli vize muafiyeti/kolaylığı sağlayan özel pasaport türüdür. Harçtan muaftır; sadece pasaport cüzdan (defter) bedeli ödenir.
Kimlere verilir? (hak sahipleri)
Kanuni çerçeve (özet)
- TBMM eski üyeleri ve eski bakanlar
- 1., 2. ve 3. derece kadrolarda bulunan devlet memurları ve diğer kamu görevlileri (görevde/ emekli)
- İl, ilçe ve 1. kademe belde belediye başkanları (görev süresince)
- Kanunda sayılan diğer istisnai gruplar
Detaylar 5682 sayılı Pasaport Kanunu md.14 ve ilgili düzenlemelerde yer alır.
Pratik notlar
- Harca tabi değildir; yalnızca cüzdan bedeli ödenir.
- Memur/ emekli/ istifa etmiş hak sahibine ve eşine verilebilir.
- Belediye başkanlarında görev süresi esas alınır.
Eş ve çocuk kapsamı (18/25, engelli ergin)
- Eş: Hak sahibinin eşine aynı neviden pasaport verilebilir.
- Çocuk: Yanında yaşayıp evli olmayan ve iş sahibi olmayan çocuklar; öğrencilik durumuna göre 25 yaşına kadar, aksi halde 18 yaşına kadar yeşil pasaport alabilir.
- Engelli ergin çocuk: Sürekli bakıma muhtaç olduğunun sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi halinde yaş sınırı olmaksızın kapsamda olabilir.
Öğrencilik e-Devlet doğrulamasıyla teyit edilebilmektedir; belge istenmeyebilir.
Süre, ücret (cüzdan bedeli), harç muafiyeti
Geçerlilik
- Hak sahibi ve eşi: Genellikle 5 yıl
- Çocuk: 18/25 yaş sınırlarına göre süre verilir
- Belediye başkanı: görev süresi boyunca
Ücret
- Harç yok — yalnızca pasaport cüzdan (defter) bedeli ödenir.
- Ödeme kaleminde PAS.D.BDL (defter bedeli) ibaresine dikkat edin.
Nasıl alınır? Adım adım başvuru (İl Nüfus)
1) Randevu
- 199 çağrı, randevu.nvi.gov.tr veya NVI Mobil üzerinden randevu alın.
- Yeşil/hizmet pasaportu başvuruları sadece İl Nüfus müdürlüklerince kabul edilir.
2) Evrak
- Hususi Damgalı Pasaport Talep Formu (kurum onaylı)
- T.C. kimlik kartı, biyometrik fotoğraf
- Varsa önceki pasaport
- Eş/çocuk için öğrenci belgesi, muvafakatname vb. durum belgeleri
3) Başvuru & Teslim
- İl Nüfus’ta biyometrik veri ve imza alınır.
- Pasaport, PTT ile adrese teslim edilir.
İpuçları
- Kurumsal onay yazısındaki kadro derecesi (1–3) ve unvan bilgileriniz güncel olsun.
- Çocuklarda öğrencilik e-Devlet’ten otomatik doğrulanabilir.
Schengen & vizesiz/kolay rejimler, ETIAS/EES
Schengen kısa kalış
Yeşil (hususi) ve gri (hizmet) pasaport sahipleri; mesleki faaliyette bulunmama şartıyla Schengen ülkelerine kısa süreli (genellikle 90/180) vizesiz giriş hakkından yararlanır. Sınırda dönüş bileti, konaklama ve geçim kanıtı talep edilebilir.
ETIAS & EES
- ETIAS: Türkiye genel olarak ETIAS kapsamı dışındadır; yeşil/gri pasaport sahipleri için ETIAS şartı yoktur.
- EES: AB Giriş/Çıkış Sistemi (biyometrik kayıt) 2025 sonbaharından itibaren kademeli devrededir; girişte biyometrik doğrulama yapılabilir.
UK & İrlanda Schengen’de değildir; ülke şartlarını ayrıca kontrol edin.
İhracatçılara yeşil pasaport (2017/9962)
Belirli ihracat tutarlarını sağlayan firmaların sahip/ortak/çalışanları için sınırlı süreli yeşil pasaport imkânı vardır. Usul–esaslar Ticaret Bakanlığı genelgeleri ve güncel değişikliklerle belirlenir. Başvuru, ilgili ihracatçı birliği üzerinden yürütülür.
Örnek senaryolar
Memur (1–3. derece)
Kurum onaylı talep formu ile İl Nüfus’ta başvuru. Eş ve öğrencilik şartlarını taşıyan çocuklar kapsamda.
Emekli
Emeklilik belgesi + kurum onayıyla başvuru. Eş/çocukta süre ve yaş koşullarına dikkat.
Belediye başkanı
Görev süresiyle sınırlı verilir; görev bitiminde yenileme koşulları değişir.
İhracatçı
Son yıllar ihracat tutarlarına göre sınırlı sayıda pasaport hakkı; birlik onayı ve YMM raporu gerekir.
Sık yapılan hatalar & ipuçları
Hatalar
- Kadro derecesi/onay yazısı eksik–yanlış
- İlçe Nüfus’a başvuru (yeşil/hizmet için yalnız İl Nüfus)
- Çocuk için öğrencilik/bağımlılık şartlarını unutmamak
- Schengen’de mesleki faaliyet (çalışma) planlamak
İpuçları
- Randevuyu erken alın (199, web veya NVI Mobil)
- Defter bedelini doğru PAS.D.BDL koduyla yatırın
- Schengen girişlerinde dönüş bileti, konaklama ve sigorta taşıyın
- İhracatçı başvurularında güncel eşikleri ve birlik duyurularını teyit edin
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Yeşil pasaport başvurusu nereye yapılır?
İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüklerine yapılır; ilçe müdürlükleri hususi/hizmet pasaportu kabul etmez.
Ücret var mı?
Yeşil pasaport harçtan muaftır; yalnızca pasaport cüzdan (defter) bedeli ödenir.
Schengen ülkelerine vizesiz girebilir miyim?
Yeşil (hususi) ve gri (hizmet) pasaport sahipleri, kısa süreli (genelde 90/180) ve mesleki faaliyette bulunmama şartıyla Schengen’e vizesiz girebilir. Sınırda temel seyahat belgeleri sorulabilir.
ETIAS bana uygulanacak mı?
Genel olarak Türkiye ETIAS kapsamı dışındadır; yeşil/gri pasaport sahipleri için ETIAS aranmaz.
Eşim ve çocuklarım alabilir mi?
Eş, aynı neviden pasaport alabilir. Çocuklar; evli/iş sahibi olmama ve öğrencilik durumuna göre 25 yaşına kadar, değilse 18 yaşına kadar kapsamda olabilir. Engelli ergin çocuk için sağlık kurulu raporu gerekir.
Belediye başkanıyım; süre nasıl?
Belediye başkanlarına verilen yeşil pasaport görev süresi ile sınırlıdır.
İhracatçı firmayız; şartlar nasıl?
2017/9962 sayılı karar kapsamındaki ihracat eşiklerine göre firma sahip/ortak/çalışanlarına sınırlı sayıda ve süreli yeşil pasaport verilebilir. Güncel eşikleri birlik/genelge duyurularından teyit edin.